چرایی و چگونگی حضور قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء‌ در عرصه معدن و صنایع معدنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

اولین عملیات اکتشاف جامع و سیستماتیک معدنی در کشور ما، در دهه‌های 60 و70 میلادی توسط کشور شوروی سابق انجام شد؛ و پس از آن، عملیات پی‌جویی و اکتشاف جامع در کشور انجام نشده و عمده فعالیت‌های اکتشاف به‌صورت موردی و منطقه‌ای انجام شده و بخش قابل توجهی از ذخایر عمیق و همچنین ذخایر منطقه کویر لوت ناشناخته مانده است.
در حال حاضر، دولت مدیریت بیش از70 معدن اصلی کشور با ذخایر بسیار بالا را خود بر عهده دارد و حتی تا چند برابر معادن در دست بخش خصوصی، استخراج و فرآوری محصول معدنی دارد. به بیان دیگر، انحصار استخراج و فرآوری مواد معدنی در دست دولت است.
طی سال‌های گذشته، عمدتاً بهره‌برداری از سطح و قسمت‌های کم‌عمق معادن صورت گرفته و حتی اکتشاف هم در بخش‌های سطحی و نزدیک به سطح صورت می‌گیرد. این امر سبب شده است که قسمت‌های پرعیار مواد معدنی مصرف شده، و بخش‌های کم‌عیار به‌صورت باطله و همراه با باطله‌های دیگر، بخشی از فضای اطراف معادن و صنایع مربوطه را پر کند؛ و بعضاً موانع، خطرات و مشکلات زیست‌محیطی فراوان ایجاد کند، که در مواردی غیر قابل جبران است.
اکنون با 340 میلیون تن برداشت سالانه از ذخایر معدنی، کمتر از 4/0 درصد از ذخایر کشور استخراج می­شود. این درحالی است که میانگین برداشت از ذخایر معدنی در جهان، یک درصد از حجم کلی ذخایر در سال است.
در حال حاضر، از روش‌های نوین معدن­کاری استفاده نمی­شود و استحصال و استخراج از معادن علمی نیست. این شرایط در مجموع سبب هدر رفتن بسیاری از منابع طبیعی کشور می‌شود، که قابلیت استفاده خود را برای نسل‌های آینده هم از دست می‌دهند.
در بخش فرآوری، ایران فاصله زیادی با کشورهای معدنی دنیا دارد. به­عنوان مثال می­توان به نبود دانش فنی و صنعت استحصال و یا عدم همخوانی و ارتباط منطقی بین نسبت تولید و میزان ذخایر فلزی تیتانیم، کروم، آنتیموان، مولیبدن، منگنز  و ... اشاره کرد.
دولت در سال­های اخیر در انجام وظایف قانونی خود در زمینه تصویب و عملیاتی کردن سند راهبردی توسعه بخش صنعت و معدن و به تبع آن، اتخاذ سیاست­های معدنی خاص و به کارگیری سیاست­های گزینشی و کارکردی، ناموفق بوده است.

کلیدواژه‌ها